صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : عبدالمحسن مشكوة الدينى )

47

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى )

لمعهء ( 4 ) ( تعريف كلى و اقسام آن ) خود معنى اگر مانع از وقوع شركت در آن باشد جزئى است . و اگر مانع نباشد كلى است ( 20 ) . « كلى بر چند قسم است » : 1 - افراد كلى گاهى محال است بوجود آيند . 2 - افراد بعضى از كليها ممكن هستند و بوجود نمىآيند . 3 - قسمى بوجود آمده و فراوان و متناهى هستند . 4 - آنكه بسيارند و غيرمتناهىاند ( 21 ) . 5 - گاهى فرد كلى واحد حقيقى و يا واحد غيرحقيقى است ( 22 ) . آنكه واحد حقيقى است بقيهء افرادش ممتنع و يا غيرممتنع است . كلى منتشر اگر در همهء افراد همساز و يكسان باشد متواطى . و اگر گوناگون باشد مشكك است ( 23 ) . اختلاف كلى مشكّك در افراد يا بحسب كمال و نقص و يا تقدم و تأخر يا اولويت و عدم اولويت است ( 23 / 2 ) . لمعهء ( 5 ) لفظهاى فراوان گاهيكه معنى آنها يكى باشد مترادف ناميده ميشوند و اگر لفظ و معنى هردو بسيار باشند لفظها متباين هستند . يك لفظ كه معنى بسيار دارد اگر براى همه نام‌گذارى شده باشد مشترك است . و اگر در معنى خود و در غير آن بسبب علاقه‌اى به كار